روز بازنشستگان با نظر شورای فرهنگ عمومی با یک روز در تقویم رسمی کشور تلفیق شد که بهترین روز برای این منظور روز ۲۵ ذیحجه یعنی روز خانواده بود. خانواده، جایگاهی رفیع در نظام تربیتی و شخصیت بخشی به انسان داشته و محیطی سرنوشت‌ساز است و می‌توان از آن به عنوان تاثیرگذارترین نهاد اجتماعی در تشکیل هویت انسانی و فرهنگی نام برد. رفتارهای اعضا خانواده در اجتماع، بازتاب و انعکاس نوع تربیت و حساسیت والدین به روابط اجتماعی و نحوه تعامل آنان با دیگران است.

افراد بعد از آن که دوره ی جوانی و نشاط خود را پشت سر می گذارند، احتیاج دارند بدون آن که دغدغه‌ی کسب درآمد داشته باشند، استراحت کرده و باقی ساله های زندگی خود را در آرامش سپری کنند. به همین دلیل در سال هایی به کار مشغول‌اند، هر ماه مبلغی را به عنوان حق بیمه به حساب تامین اجتماعی واریز می‌کنند تا پس از بازنشستگی، هر ماه مبلغی تحت عنوان مستمری بازنشستگی دربافت کنند.

در واقع به موجب قانون تامین اجتماعی، برای حمایت از کارگران یا بیمه‌شدگان خویش‌فرما این امکان برای آن‌ها فراهم شده تا با پرداخت مبلغی به عنوان حق بیمه به صورت ماهیانه از مزایای دریافت مستمری بازنشستگی استفاده کنند.

بازنشستگی و سالمندی مرحله خاصی از زندگی انسان است. بازنشستگی پدیده‌ای است که با توسعه اجتماعی- صنعتی عصر حاضر دارای اهمیت بیشتر شده است . در قرن اخیر به لحاظ پیشرفت‌های اجتماعی- اقتصادی، بهداشتی و درمانی و... هم از میزان مرگ ومیر کاسته شده و هم بر طول عمر افراد افزوده شده است و امید به زندگی را بهبود بخشیده است. در نتیجه شمار بازنشستگان و سالمندان در کشورهای مختلف جهان افزایش یافته و سهم در خور توجهی در ترکیب جمعیتی کشورهای مختلف پیدا کرده و به همین صورت نیز نقش و اهمیت اجتماعی آنان در جامعه افزون تر از هر زمان دیگر شده است.

در حال حاضر در حدود ۱۷۰ کشور جهان مسئله بازنشستگی و حمایت از بازنشستگان را به عنوان یکی از ارکان برنامه های تأمین اجتماعی خود برگزیده‌اند.
در کشور ما هم یکی از وجوه عمده سازمان و صندوق‌های بیمه‌های اجتماعی مانند سازمان تأمین اجتماعی و سازمان بازنشستگی کشوری و سازمان نیروهای مسلح و صندوق‌های خاص، حمایت از مسئله بازنشستگی را برنامه اصلی خود قرار داده‌اند.

در ایران سن بازنشستگی معمولاً بین ۵۰ تا ۶۵ سال است با توجه به اینکه امید زندگی در مناطق شهری کشور حدود ۶۹ و ۷۰ سال بر آورد شده‌است و با عنایت به افزایش درخورد توجه جمعیت، نسبتاً در خور ملاحظه‌ای در وضعیت بازنشستگی و سالمندی به سر می‌برند، که در آینده نیز با ضریب بیشتری شمار آن‌ها افزایش خواهد یافت.

افزایش تعداد بازنشستگان و سالمندان و بالا رفتن سالهای عمر لزوم توجه به وضعیت این گروه اجتماعی را افزون‌تر از پیش می‌کند؛ هم از لحاظ شناخت وضعیت و هم از نظر برنامه‌ریزی و تدارک امکانات برای رفع مشکلات وبهبود وضعیت زندگی آنان.

برخی از مهمترین موانع در ایجاد سیاست‌های خوب عمومی در مورد سالخوردگی، نگرش منفی درباره پیری و فرضیات درباره افراد مسن است، اگر چه شواهد قابل توجهی در مورد بسیاری از مشارکت‌هایی که افراد مسن در جوامع خود می‌کنند وجود دارد، اما آنها اغلب به عنوان وابسته، ضعیف، دور از ذهن یا بار کلیشه‌ای می‌شوند. این نگرش‌های سن گرایانه که افراد سالخورده برای زندگی خود انتخاب می‌کنند ظرفیت‌ها را برای سرمایه گذاری و استفاده از ظرفیت انسانی بزرگ افراد مسن‌تر در اجتماع محدود می‌کند.

۱. باور منفی درباره پیری که هیچ فرد مسن معمولی وجود ندارد

بالاتر با تنوع زیاد مشخص می‌شود، برخی از افراد ۸۰ ساله از نظر ظرفیت جسمی و روحی بالاتری دارند که با افراد ۲۰ ساله مقایسه مطلوبی می‌شود. سایر افراد در همان سن ممکن است به فعالیت‌های اساسی مانند پانسمان و غذا خوردن نیاز به مراقبت و پشتیبانی گسترده داشته باشند. این سیاست، برداشت غلط درباره سالمند، باید برای بهبود توانایی عملکرد همه افراد مسن طراحی شود، چه آنها محکم باشند، چه وابسته به مراقبت و چه در بین.

۲. تنوع در سنین بالاتر تصادفی نیست

بخش عمده‌ای از تنوع ظرفیت و شرایطی که در سنین بالاتر مشاهده می‌شود، نتیجه تجمعی بودن مزیت و ضرر در زندگی افراد است. محیط‌های جسمی و اجتماعی که در آن زندگی می‌کنیم تأثیرات قدرتمندی در پیری سالمند دارند. با این حال روابط ما با محیط‌های ما توسط عواملی مانند خانواده‌ای که ما در آن به دنیا آمده‌ایم، جنسیت، قومیت و منابع مالی شکل گرفته است.

در نتیجه، افراد مسن با بیشترین نیازهای بهداشتی اغلب دارای کمترین منابع اقتصادی و اجتماعی برای رفع آنها هستند. این سیاست باید از تقویت نابرابری‌های بهداشتی و نگرش منفی درباره پیری که پایه و اساس این تنوع را تشکیل می‌دهد جلوگیری کند.

۳. برداشت غلط درباره سالمند که افراد مسن وابسته به مراقبت هستند

این نگرش منفی درباره پیری که همه سالمندان به مراقبت و نگهداری نیاز دارند باید اذعان داشت که فقط بخش کمی از افراد مسن برای مراقبت به دیگران وابسته هستند. در حقیقت افراد مسن کمک بسیاری به خانواده‌ها و جوامع خود می‌کنند. تحقیقات انجام شده در انگلستان بریتانیا و ایرلند شمالی در سال ۲۰۱۱ تخمین زدند که، مشارکت سالمندان از طریق مالیات، هزینه‌های مصرف کننده و سایر فعالیت‌های اقتصادی با ارزش تقریباً ۴۰ میلیارد GBP بیشتر از هزینه‌های مربوط به آنها از طریق حقوق بازنشستگی، رفاه و مراقبت‌های بهداشتی انجام شده است.

پنج نکته برای کاهش استرس دوران پیری و نشاط سالمندان

از نظر بدنی فعال باشید

از نظر اجتماعی مشغول باشید

روی کاهش استرس خود کار کنید

مغز خود را فعال نگه دارید

درگیر شدن در فعالیت‌های هدفمند